Suðvesturlínur - verkefnavefur

Landsnet vísar á bug ásökunum Bergs Sigurðssonar, fyrrverandi framkvæmdastjóra Landverndar, í aðsendri grein í Morgunblaðinu þriðjudaginn 22.september 2009. Annars vegar er Landsnet ásakað um að hafa stundað „laumuleik" með því að fjalla ekki um flutningsleiðir raforku frá hugsanlegum orkuverum á Reykjanesi við gerð nýsamþykkts mats á umhverfisáhrifum Suðvesturlína  og hins vegar um „hálfsannleika" varðandi þörfina á styrkingu og endurnýjun raforkukerfisins á Suðvesturlandi.

Það er ekki rétt hjá greinarhöfundi að Landsnet hafi ekki fjallað um hugsanlegar framtíðartengingar á Reykjanesi, nánar til tekið á Krísuvíkursvæðinu, t.d. við Seltún, Trölladyngju og Sandfell. Hugmyndir um orkuflutning frá umræddum svæðum voru til skoðunar við upphaf matsvinnunnar en það varð hins vegar niðurstaða Landsnets, að höfðu samráði við sveitarfélög á svæðinu og Skipulagsstofnun, að ekki væri tímabært að fjalla um þessar flutningsleiðir í mati á umhverfisáhrifum Suðvesturlína þar sem engin formleg gögn hafa enn verið lögð fram vegna þessara umræddu virkjanaáforma og því enn óljóst hvernig þeim verður háttað.

Afstaða Skipulagsstofnunar skýr

Skilmerkilega er greint frá þessari niðurstöðu í matsskýrslunni og svörum við athugasemdum vegna hennar. Skipulagsstofnunar tekur einnig undir þessa afstöðu Landsnets í nýbirtu áliti sínu um umhverfismatið þar sem fjallað er um athugasemd Landverndar um þetta efni. Þar segir á bls. 8: „Varðandi þá athugasemd Landverndar sem lítur að skorti á umfjöllun og mati á flutningsleiðum frá orkuverum, öðrum en gerð er grein fyrir í matsskýrslu, tengingum við flutningskerfið og flutningsleiðum á möguleg iðnaðarsvæði, m.a. nokkur svæði á Reykjanesskaga, tekur Skipulagsstofnun undir svör Landsnets um að ekki séu forsendur á þessu stigi að gera grein fyrir eða leggja mat á hugsanleg orkuöflunarsvæði eða hugsanlegar línuleiðir frá þeim, þar sem óljóst er um þessi áform og engin gögn hafa verið lögð inn til Skipulagsstofnunar vegna virkjanaáforma á þeim svæðum sem Landvernd telur upp í athugasemd sinni."

Þess má einnig geta að fyrr á þessu ári, eða 25. mars síðastliðinn, úrskurðaði Skipulagsstofnun vegna athugasemda Landverndar og Náttúruverndarsamtaka Íslands, að umhverfisáhrif Suðvesturlína skyldu ekki metin með öðrum framkvæmdum sem tengjast álveri í Helguvík. Meginrök úrskurðarins voru þau að slík krafa stangaðist á við ákvæði stjórnsýslulaga um meðalhóf því slíkt fyrirkomulag yrði of íþyngjandi fyrir Landsnet vegna þess hversu mislangt á veg tengdar framkvæmdir væru komnar og ná mætti fram á annan hátt þeim ávinningi sem samtímamat tengdra framkvæmda að öðru jöfnu hefði í för með sér.

Horft til framtíðar

Varðandi þau ummæli greinarhöfundar að í besta falli megi kalla málflutning Landsnets um þörfina á styrkingu raforkukerfisins á Suðvesturlandi „hálfsannleik" því verkefnið feli fyrst og fremst í sér línulagnir sem séu sérhannaðar að þörfum stórs álvers en ekki þörfum almennings og smærri iðnaðar er rétt að árétta eftirfarandi.

Efling flutningskerfisins í þessum landshluta og tenging Reykjanesskaga við 220 kV meginflutningskerfið sem nú nær að Hafnarfirði er almennt nauðsynleg og ekki hægt að eyrnamerkja hana eingöngu afmörkuðum framkvæmdum virkjana eða tilteknum orkufrekum iðnaði. Kerfið er ekki klæðskerasaumað að þörfum eins notanda það gefur auga leið og er  skýrt haldið til haga í skýrslu Landsnets að fyrirhuguð áform um álver í Helguvík ráða miklu um umfang og stærð fyrirhugaðra línumannvirkja,enda lagaleg skylda Landsnets að tryggja örugga afhendingu raforku til kaupenda. Kostnaður við slíka uppbyggingu er greiddur af orkukaupa og því áskilur Landsnet sér eðlilega rétt til að fara ekki í umræddar framkvæmdir, nema að því marki sem þörf krefur vegna almennrar notkunar, virkjanaframkvæmda á svæðinu og/eða iðnaðaruppbyggingar.

Það er einnig lagaleg skylda Landsnets að tryggja rekstraröryggi raforkukerfisins. Núverandi flutningskerfi á Reykjanesi er fulllestað og því aðkallandi að styrkja það. Samkvæmt raforkuspá er gert ráð fyrir um 40% almennri álagsaukningu á Reykjanesskaga fram til ársins 2030 - og jafnframt talið að frekari atvinnuuppbygging muni flýta þeirri þróun. Markmið þeirra framkvæmda sem Landsnet stefnir að er að sinna báðum þessum þáttum, aukinni flutningsþörf annars vegar og hins vegar að bæta afhendingaröryggið.

Skipulagsstofnun tekur undir þessi sjónarmið í áliti um mat á umhverfisáhrifum Suðvesturlína en þar segir á bls. 8: „Skipulagsstofnun telur að miðað við þær upplýsingar í matsskýrslu um orkuflutningsgetu fyrirhugaðra háspennulína og þá umfjöllun Landsnets í skýrslunni um að með fyrirhuguðum framkvæmdum sé verið að horfa til framtíðaruppbyggingar raforkuflutningskerfis á Suðvesturlandi verði að ganga út frá því að með þessum framkvæmdum sé verið að anna eftirspurn um orkuflutninga á svæðinu til næstu áratuga."

Af þessu má sjá að því fer fjarri að Landsnet hafi reynt að stunda einhvern „laumuleik" í mati á umhverfisáhrifum Suðvesturlína. Þvert á móti hefur fyrirtækið kappkostað að ná sem mestri og bestri samstöðu um þetta umfangsmikla verkefni með því að efna til víðtæks samráðs við sveitarfélög og aðra hagsmunaaðila, með það að markmiði að ná fram eins ásættanlegri niðurstöðu og mögulegt er fyrir alla aðila.